Kiedy zamknąć zyskowną transakcję?

Nie ma prostej odpowiedzi, która jest dobra dla każdego. Każdy trader korzysta z innych wykresów — liniowych, słupkowych, świecowych, a niektórzy opierają decyzje głównie na wolumenie. Każdy obserwuje inne elementy rynku i handluje na innym interwale. To, co pasuje do jednej strategii, może zupełnie nie pasować do drugiej. Dlatego zamiast szukać uniwersalnej reguły, warto sprawdzić, jak cena zachowywała się podczas Twoich setupów.

Czy po zamknięciu pozycji ruch często był kontynuowany? Czy większość zysku pojawiała się zaraz po wejściu, a późniejsze trzymanie pozycji niewiele wnosiło? A może decyzja o wyjściu za każdym razem wyglądała inaczej, mimo że sytuacje były podobne?

Takie pytania warto sobie zadać. Odpowiedzi trzeba jednak poszukać w zapisanych transakcjach. Z pamięci najłatwiej przywołać te, które najbardziej zabolały albo dały największy zysk.

Dlaczego właściwie zamykasz pozycję?

W książce The PlayBook Mike Bellafiore opisuje koncepcję Reasons2Sell, czyli powodów do zamknięcia pozycji. Chodzi o wcześniejsze określenie, co musi się wydarzyć, żeby zamknąć transakcję.

To może być dojście ceny do zaplanowanego poziomu, zmiana jej zachowania, ważny news dotyczący spółki czy brak oczekiwanego ruchu w określonym czasie. Konkretne powody zależą od strategii.

Znaczenie ma również to, czego oczekuje się od samej transakcji. Wejście nastawione na krótki ruch może wymagać innego prowadzenia niż pozycja otwarta z myślą o wykorzystaniu większej części trendu. W drugim przypadku cofnięcia będą czymś, co trzeba mieć z tyłu głowy prowadząc pozycję. Pytanie, które z tych cofnięć są akceptowalne, a które są powodem do wyjścia.

Bez określonych zasad łatwo podejmować decyzję pod wpływem kwoty widocznej przy otwartej pozycji. Zysk jest już wystarczająco duży, więc pojawia się chęć jego zabezpieczenia. Albo przeciwnie, brakuje niewiele do oczekiwanego take profit, więc pozycja pozostaje otwarta, mimo że na wykresie mogą być widocznesygnały do zamknięcia pozycji.

W dzienniku warto zapisać prawdziwy powód zamknięcia. „Bałem się oddać zysk” jest bardziej przydatną notatką niż dopisany po sesji argument techniczny, który w rzeczywistości nie wpłynął na decyzję.

Rezultat nie jest powodem, dla którego zamknięcie pozycji było dobre

Po zamknięciu pozycji cena rośnie dalej. Łatwo wtedy uznać, że trzeba było trzymać. Tyle że dalszy przebieg wykresu jest już znany. W momencie podejmowania decyzji tej wiedzy nie było.

Dlatego podczas analizy trzeba wrócić do tego, co było widoczne przed wyjściem. Czy pojawił się powód do zamknięcia? Czy zachowanie ceny nadal pasowało do planu? Czy decyzję podjęto na podstawie rynku, czy z obawy, że zysk zacznie się kurczyć?

Dalszy ruch ceny jest przydatny do oceny zasad, ale pojedynczy przypadek niewiele rozstrzyga. Jeśli wyjście było zgodne z planem, a cena później wzrosła, nie oznacza to automatycznie błędu. Jeśli jednak w wielu podobnych transakcjach zamknięcie następowało w trakcie cofki, po której ruch był kontynuowany, być może jest jakiś wspólny mianownik, który możemy wyciągnąć z analiz transakcji.

Co zapisywać, żeby później było co analizować?

Sam zrzut wykresu i końcowy wynik to często za mało. Po kilku tygodniach trudno odtworzyć, dlaczego dana spółka znalazła się na liście obserwowanych, czego oczekiwano po wejściu i co skłoniło do wyjścia.

Przy transakcji warto zanotować:

• Powód wejścia: jaki setup był rozgrywany i co przemawiało za transakcją.
• Kontekst: co działo się na szerszym wykresie, na samej spółce i na rynku, jeśli miało to znaczenie dla decyzji. Może warto zwrócić uwagę na poprzedni dzień, tydzień, a może volume?
• Oczekiwany przebieg: jaki ruch miał nastąpić i jak długo planowano prowadzić pozycję.
• Plan wyjścia: co musi się wydarzyć lub co chcemy zobaczyć aby zamknąć pozycje. P&L nie jest powodem do zamknięcia.
• Rzeczywisty powód zamknięcia: co konkretnie wpłynęło na decyzję.
• Wykonanie i wynik: gdzie zamknięto pozycję, czy wychodzono partiami i jaki był rezultat.

Nie trzeba pisać obszernego opisu każdej transakcji. Kilka konkretnych zdań obok wykresu może wystarczyć, żeby później odtworzyć sposób myślenia.

Najlepiej zapisywać założenia przed wejściem, a powód wyjścia zaraz po zamknięciu. Dzięki temu późniejszy ruch ceny nie zmieni nieświadomie opisu tego, co wydarzyło się wcześniej.

Porównuj transakcje, które rzeczywiście są podobne

Każda transakcja, nawet jesli rozgrywany jest ten sam pattern – za każdym razem wygląda trochę inaczej. Znaczenie może mieć wcześniejszy ruch, sytuacja na wykresie dziennym, pora sesji czy zachowanie całego rynku.

Nie da się więc wrzucić wszystkich transakcji do jednej grupy i oczekiwać, że wspólna zasada wyjścia będzie pasowała do każdej z nich.

Na początek warto wybrać jeden powtarzający się typ zagrania. Następnie przejrzeć jego przykłady i sprawdzić, które warunki miały znaczenie dla dalszego ruchu. Być może pozycje wymagające szybkiej realizacji zysku pojawiały się w innym otoczeniu niż te, którym warto było dać więcej czasu.

W analizie powinny znaleźć się także transakcje stratne i zamknięte w okolicach zera. Skupienie się wyłącznie na udanych zagraniach może stworzyć mylne wrażenie, że dłuższe trzymanie zawsze poprawiłoby wynik. Trzeba jeszcze sprawdzić, co ta sama zmiana zrobiłaby z pozostałymi transakcjami w obrębie tego samego patternu/strategii.

Jak wyciągnąć z tego konkretny wniosek?

Załóżmy, że podczas przeglądania dziennika zauważasz powtarzającą się sytuację: pozycja zostaje zamknięta przy pierwszej większej cofce, a chwilę później cena wraca do wcześniejszego kierunku.

To dobry punkt wyjścia do analizy. Warto sprawdzić:

• Czy przed zamknięciem rzeczywiście wydarzyło się coś, co podważało pomysł na transakcję?
• Czy jest jakiś wskaźnik, czy sposób, który pozwoliłby Ci uniknąć przedwczesnego zamykania pozycji?
• Jak wyglądały cofnięcia, po których ruch był kontynuowany?
• Czy różniły się od tych, po których cena już nie wracała?
• Czy w momencie podejmowania decyzji dało się zauważyć tę różnicę?
• Jak zmieniłby się wynik całej grupy transakcji przy innym podejściu do wyjścia?

Ostatnie pytanie ma znaczenie. Dłuższe utrzymanie pozycji mogło przynieść znacznie większy zysk w kilku przypadkach, ale jednocześnie pogorszyć wiele pozostałych. Dopiero porównanie wszystkich analizowanych zagrań pokazuje, czy pomysł zasługuje na dalszy test.

Możliwy jest też odwrotny wniosek: większość ruchu pojawiała się szybko, a dalsze trzymanie pozycji regularnie kończyło się oddawaniem zysku. Dziennik powinien pozwalać dostrzec również to, nawet jeśli początkowe przekonanie było inne.

Dlaczego analiza wymaga ręcznej pracy?

Metody oparte na jednoznacznych warunkach można sprawdzać automatycznie. Trudniej zrobić to wtedy, gdy decyzja zależy od połączenia kilku obserwacji, a część z nich trudno precyzyjnie opisać.

Jeżeli w danej strategii znaczenie ma kontekst, samo wystąpienie podobnego patternu na wykresie może nie wystarczyć.

W takim podejściu przeglądanie własnych transakcji pozostaje ważną częścią pracy. Pozwala zestawić wykres z tym, co zauważono i zapisano podczas sesji.

Trzeba przy tym uważać na jedną rzecz: po fakcie niemal każdy ruch wydaje się czytelniejszy. Dlatego podczas analiz warto najpierw zasłonić dalszą część wykresu i ocenić sytuację na podstawie informacji dostępnych do danego momentu. Dopiero później sprawdzić, co nastąpiło dalej.

Kiedy obserwacja może stać się zasadą?

„Za szybko zamykam pozycje” to jeszcze zbyt ogólny wniosek. Nie wiadomo z niego, co zmienić podczas kolejnej sesji.

Żeby obserwacja była przydatna, trzeba określić:

• jakiego typu transakcji dotyczy;
• w jakich warunkach ma zastosowanie;
• co przemawia za dalszym utrzymaniem pozycji;
• jakie zdarzenie będzie powodem do wyjścia.

Opis wniosku powinien być na tyle konkretny, żeby po transakcji dało się ocenić, czy postąpiono zgodnie z założeniami, czy nie. Dlatego założenia muszą być również dosyć prosto ustalone, abyś dał radę jasno okreslić kiedy masz wyjść, a kiedy nie. Jeżeli nie wiesz, to wtedy masz zdecydowanie pole do poprawy swojej strategii.

Po serii takich samych/mocno zbliżonych transakcji można ocenić wynik, wielkość oddawanego zysku i to, czy nowe podejście dało się konsekwentnie stosować. Jedno wyjątkowo udane zagranie nie powinno rozstrzygać o zmianie całego sposobu prowadzenia pozycji.

Zasady wyjścia rozwijają się wraz ze strategią

Dobrze prowadzony dziennik pozwala wrócić do konkretnych decyzji i sprawdzić ich skutki. Z czasem może pokazać, w jakich warunkach warto dać pozycji więcej miejsca, kiedy oczekiwany ruch zwykle się kończy i które wyjścia wynikają przede wszystkim z emocji.

Nie każda analiza zakończy się zmianą. Czasem potwierdzi, że dotychczasowe podejście działało lepiej, niż sugerowała pamięć o kilku nieudanych transakcjach. Innym razem pokaże problem, który wcześniej trudno było zauważyć.

Najważniejsze, żeby z analiz wynikało coś konkretnego – coś co przyda się do dalszej obserwacji lub testowania. Wtedy dziennik tradera pomaga stopniowo budować zasady dopasowane do własnych setupów, sposobu patrzena na rynk i podejmowania decyzji.

Źródło: Mike Bellafiore, The PlayBook, s. 130–138 — koncepcja Reasons2Sell. Część dotycząca dokumentowania transakcji i sprawdzania własnych zasad stanowi rozwinięcie redakcyjne Tape Journal.